Betreden op eigen risico

Urbex – een samentrekking van urban exploring – is een mottig woord. Het zou een merknaam voor goedkope rubberderivaten kunnen zijn. Goor!
Ik ben gevoelig voor woorden. Woorden moeten verleiden, goesting geven, rillingen en trillingen veroorzaken. Dat is bij urbex níet het geval. Zou het daarom zijn dat ik eerder het verschijnsel dan de naam kende?


Op een bepaald moment doken ze op in de betere boekhandel: dikke turven met foto’s vol schitterend verval.
Straten waar niemand doorheen wilde lopen, onbewoonbaar verklaarde flats die eeuwig en altijd naar ranzig frietvet zouden blijven ruiken, sofa’s vol kattenhaar en muizenkeutels … Kortom: alles waar een normaal mens in normale omstandigheden zijn neus voor optrekt, werd – gevangen door de lens van een goeie fotograaf grote kunst.


Op een bepaald moment ging ik op zoek naar de realiteit achter die beelden, naar de werkelijkheid van die kunst. Ik trok een ouwe jeans aan, stak een zaklamp in mijn rugzakje en begaf me op verboden terrein. Om niet uit de toon te vallen, nam ik ook een camera mee. Een ouwetje van de rommelmarkt. Dat het ding niet werkte, hoefde niemand te weten.
Het werd een grote teleurstelling – dacht ik eerst. Zonder fotografenoog is het verre van simpel om het mooie te zien van afbrokkelende pleister, lege drugspuiten en aangevreten gordijnen. Zonder fotografenoog is verval een synoniem voor stank en voor verstuikte enkels.


En toen, op een zonnige dag in juni, met op de achtergrond het getjilp van mussen, vond ik in de veranda van een uitgeleefd hotel een oud notitieboekje.


                                                          Emilie Rigolle – 1949


De inhoud?
Niks bijzonders.
Emilie had dat jaar voor 32.000 frank een huis gekocht in Jemeppe-sur-Meuse, ze was twee keer naar zee geweest, ze had haar bril verloren, en haar naaister was gestorven aan bleekzucht.
Niks bijzonders.
Maar … Het waren woorden, en ze vertelden mij meer dan alles wat ik rondom mij kon zien.


Daar, in die veranda, zag ik opeens vele generaties van koffie – en theedrinkers.
Daar in die veranda zag ik slierten leven en dood.
Daar in die veranda werd het idee voor Betreden op eigen risico geboren.


De Collectievers gingen de uitdaging aan.
Sommigen – de dappersten – forceerden deuren en poorten en gingen op zoek naar de geesten die huizen in leegstaande panden. Anderen stuurden een fotograaf op pad, en creëerden op basis van het materiaal dat ze toegespeeld kregen, hun eigen geesten.


Betreed het resultaat op eigen risico!